Бүгін Сауран ауданына қарасты Иассы ауылдық округінің Еңбекші Диқан елді мекеніндегі «Дәморда» өндіріс алаңында жалпы құны 200 миллион теңгені құрайтын инвестициялық жоба — балмұздақ шығаратын өндіріс орнын салу бойынша келісім жасалды.
Осыған орай, ЖК «TRK Trade» директоры Момбеков Жаркынбек пен Сауран ауданының кәсіпкерлік бөлімі арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды. Құжат аясында тараптар өндірістік жобаны тиімді іске асыру, инфрақұрылымдық қолдау көрсету және инвестициялық ахуалды дамыту бағытында бірлесіп жұмыс істеуге уағдаласты.
Іс-шараға Сауран ауданының әкімі Мақсат Таңғатаров қатысып, өңірде кәсіпкерлікті дамыту мен жаңа жұмыс орындарын ашу — ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі басым бағыттарының бірі екенін атап өтті. Сондай-ақ, мұндай өндірістік жобалардың жергілікті экономиканы әртараптандыруға және ауылдық жерлердің әлеуетін арттыруға зор үлес қосатынын жеткізді.
Жоба аясында алдағы уақытта заманауи технологиялармен жабдықталған балмұздақ өндірісін іске қосу жоспарлануда.
Сауран ауданында құны 200 миллион теңгені құрайтын жаңа балмұздақ өндірісі зауытының құрылысы — аймақтық деңгейдегі өңдеу өнеркәсібін дамытудың және импортты алмастыру (import substitution) стратегиясының жарқын үлгісі болып табылады. Түркістан облысының агроөнеркәсіптік әлеуеті жоғары болғанымен, шикізатты терең өңдеу және дайын өнім шығару үлесі әлі де болса күшейтуді талап етеді. Бұл тұрғыда «TRK Trade» жеке кәсіпкерлігінің бастамасы жергілікті сүт және өзге де ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу тізбегін (value chain) құруға мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда Қазақстанның тәтті тағамдар мен балмұздақ нарығында сырттан келетін импорттық тауарлардың үлесі айтарлықтай жоғары. Сауран ауданында іске қосылатын бұл заманауи кәсіпорын ішкі нарықты сапалы, экологиялық таза және бағасы жағынан қолжетімді отандық өніммен қамтамасыз етуге бағытталған. Отандық брендтің қалыптасуы өңірдің экономикалық қауіпсіздігін нығайтып, сыртқы экономикалық факторларға тәуелділікті азайтудың институционалдық тетігіне айналады.
Сауран ауданының кәсіпкерлік бөлімі мен жеке инвестор арасындағы ынтымақтастық меморандумы — мемлекет пен бизнестің өзара іс-қимылының (G2B) тиімді форматын көрсетеді. Аудан әкімдігі тарапынан уәде етілген инфрақұрылымдық қолдау (жол, электр желілері, сумен жабдықтау және коммуникациялар тарту) — жеке сектордың тәуекелдерін азайтып, инвестицияның қайтарымдылығын жеделдететін негізгі ынталандырушы фактор болып табылады. Мұндай қолдау шаралары аймақтың инвестициялық тартымдылық рейтингін (investment attractiveness) көтеруге тікелей әсер етеді.
Аудан әкімі Мақсат Таңғатаровтың бұл жобаға тікелей қолдау көрсетуі жергілікті атқарушы органдардың «Сервистік мемлекет» және «Бизнеске арналған қолайлы орта» қағидаттарын іс жүзінде жүзеге асырып жатқанын айғақтайды. Жеке капиталды тарту арқылы өндірістік алаңдарды дамыту жергілікті бюджеттің салықтық түсімдерін (көлік, мүлік, табыс салығы) ұлғайтуға және ауданның қаржылық дербестігін арттыруға стратегиялық негіз қалайды.
Жобаның Еңбекші Диқан елді мекеніндегі «Дәморда» өндіріс алаңында орналасуы ауылдық аумақтарды тұрақты дамыту тұрғысынан үлкен әлеуметтік маңызға ие. Жаңа өндіріс орнының ашылуы — ауыл жастары үшін тұрақты әрі сапалы жұмыс орындарының пайда болуын білдіреді. Бұл, өз кезегінде, ауылдық жерлерден ірі қалаларға бағытталған ішкі миграция (урбанизация) процестерін бәсеңдетуге және ауыл тұрғындарының әл-ауқатын, тұрмыс сапасын жақсартуға оң ықпал етеді.
Жаңа кәсіпорын тек өз қызметкерлерін ғана жұмыспен қамтып қоймайды, ол аралас салалардың (көлік-логистика, қаптама материалдарын шығару, сауда және дистрибьюторлық желілер) дамуына мультипликативтік әсер (multiplicative effect) береді. Жергілікті шаруа қожалықтары өздері өндірген сүт өнімдерін тікелей зауытқа өткізу мүмкіндігіне ие болып, ортадағы алыпсатарларсыз тұрақты табыс көзін қалыптастыра алады.
Жоба аясында зауыттың заманауи автоматтандырылған технологиялық желілермен жабдықталуы жоспарлануда. Тағам өнеркәсібіндегі инновациялық технологияларды қолдану — еңбек өнімділігін арттырудың және өнімнің өзіндік құнын (cost price) төмендетудің басты шарты. Автоматтандырылған жүйелер адам факторының әсерін азайтып, өндіріс процесінің санитарлық-гигиеналық талаптарға және халықаралық ISO және HACCP (тағам өнімдерінің қауіпсіздігін басқару жүйесі) стандарттарына толық сай болуын қамтамасыз етеді.
Инновациялық қондырғылар өнімнің сақталу мерзімін, дәмдік сапасын және экологиялық тазалығын жоғары деңгейде ұстауға мүмкіндік береді. Бұл Сауран ауданында шығарылатын балмұздақ өнімдерінің болашақта тек Түркістан облысы мен Оңтүстік өңірлерде ғана емес, сонымен қатар еліміздің басқа да облыстары мен көршілес Орталық Азия мемлекеттерінің нарықтарында бәсекеге қабілетті болуына (export potential) жол ашады.